abituriyent ingilis dili 45 test sualı tətbiqdə

Feil Zamanları (Verb Tenses) — qayda və nümunələr

Abituriyent imtahanında zaman formaları qrammatikanın ən geniş yayılmış mövzusudur — həm tək boşluqlu sadə suallar, həm də bir cümlədə bir neçə fərqli zaman tələb edən mürəkkəb suallar rast gəlinir. Bu bölmə əvvəlcə əsas zamanları (indiki, keçmiş, perfect, gələcək) izah edir, sonda isə çətin, çoxboşluqlu suallar üçün əlavə məşq təqdim edir.

A — Present Tenses: Present Simple və Present Continuous

Present Simple — adət, fakt, cədvəl

Present Simple təkrarlanan adətlər, ümumi həqiqətlər və cədvəl/proqram üzrə olan hadisələr üçün işlənir; III şəxs təkdə felə -s/-es əlavə olunur.

• Hər səhər eyni vaxtda oyandığını deyirsən: I always wake up at seven o'clock. (Təkrarlanan adət — hər gün baş verir.)
• Qatarın cədvəl üzrə hərəkətini izah edirsən: The train leaves at 9 p.m. every day. (Cədvəl/proqram üzrə olan hadisə Present Simple ilə verilir, gələcək olsa belə.)

Present Continuous — hazırkı an, müvəqqəti vəziyyət, planlaşdırılmış gələcək

Present Continuous danışma anında baş verən, müvəqqəti davam edən və ya artıq planlaşdırılmış gələcək hərəkətlər üçün işlənir.

• Telefon danışığında hazırda nə etdiyini deyirsən: I am cooking dinner right now, can I call you back? (Danışma anında davam edən hərəkət.)
• Həftə sonu üçün artıq razılaşdırılmış planı bölüşürsən: We are meeting our friends this Saturday. (Konkret vaxtla planlaşdırılmış gələcək tədbir.)

Stative fellər — davamlı zamanda işlənməyən fellər

Know, believe, want, like, love, hate, understand, belong, own kimi hiss/fikir/sahiblik bildirən fellər adətən continuous formada işlənmir, hətta hazırkı anı bildirsələr belə.

• Hazırda nəyisə bəyəndiyini deyirsən: I like this song a lot. ("I am liking" səhvdir — "like" stative feldir.)
• Kiməsə inandığını bildirirsən: She believes every word he says. ("Believes", not "is believing".)

B — Past Tenses: Simple, Continuous, Perfect, Perfect Continuous

Past Simple — bitmiş keçmiş hərəkət

Konkret vaxtı bilinən, tamamlanmış keçmiş hərəkətlər üçün Past Simple işlənir (yesterday, last week, in 2010, ago).

• Keçən il gördüyün səyahəti danışırsan: We visited Istanbul last summer. (Konkret, bitmiş keçmiş vaxt — last summer.)

Past Continuous — keçmişdə davam edən fon hərəkəti

Past Continuous keçmişdə müəyyən anda davam edən fon hərəkətini, tez-tez Past Simple ilə kəsilən hərəkəti bildirir (when/while).

• Zəng gələndə nə etdiyini izah edirsən: I was watching TV when the phone rang. (Fon hərəkəti davamlı, kəsən hərəkət sadə keçmişdə.)
• İki paralel fon hərəkətini "while" ilə bağlayırsan: She was reading while he was cooking. (Hər iki hərəkət eyni vaxtda davam edir.)

Past Perfect — keçmişdə keçmişdən əvvəlki hərəkət

Past Perfect keçmişdəki iki hərəkətdən DAHA ƏVVƏL baş verəni göstərir; adətən before/after/when/by the time ilə işlənir.

• Evə çatanda artıq nə baş verdiyini izah edirsən: When I arrived, the meeting had already started. (Toplantı mənim gəlişimdən ƏVVƏL başlayıb.)

Past Perfect Continuous — müddət göstərən keçmişdən əvvəlki proses

Bir keçmiş andan əvvəl NƏ QƏDƏR müddət davam etdiyini vurğulamaq üçün Past Perfect Continuous işlənir (for/since).

• Yorğunluğun səbəbini izah edirsən: He was exhausted because he had been working for ten hours. (İşin davametmə müddəti vurğulanır.)