Passiv Növ (Passive Voice) — qayda və nümunələr
Passiv növ hərəkətin kim tərəfindən icra edildiyini deyil, nəyin başına gəldiyini vurğulayır. Magistr imtahanında aktiv cümləni passivə çevirmək və passiv sual qurmaq bacarığı yoxlanılır.
A — Formalaşma: be + III forma
Ümumi düstur: be + III forma
Passiv formanın quruluşu bütün zamanlarda eynidir: be (lazımi zamanda) + əsas felin III forması (past participle). Zamanı yalnız be feli göstərir, əsas fel dəyişmir.
- Universitetdə imtahan qaydalarını izah edərkən deyirsən ki, bu fənn üzrə bütün suallar həmişə eyni dildə tərtib olunur: The exam paper is written in English. (Bu, hazırkı, daimi qayda olduğu üçün Present Simple Passive — is written — işlənir.)
- Arxivdə tapılan köhnə bir məktubun tarixini araşdırarkən izah edirsən ki, o, çoxdan, əl ilə yazılıb: This letter was written by hand in 1950. (Konkret keçmiş vaxt olduğu üçün Past Simple Passive — was written — işlənir, əsas fel "write" isə formasını dəyişmir.)
- Nazir mətbuat konfransında yeni qanunun artıq hazır olduğunu bəyan edir, çünki sənəd bu yaxınlarda tamamlanıb: The new law has already been written. (Nəticə indiki anla bağlı olduğu üçün Present Perfect Passive — has been written — işlənir; dəyişən yalnız be felidir.)
Aktiv obyekt passivdə mübtədaya çevrilir
Aktivdəki obyekt passivdə mübtədaya çevrilir, aktivdəki mübtəda isə (lazım olduqda) by ilə cümlənin sonuna keçir.
- Coğrafiya dərsində regionun təsərrüfatından danışarkən diqqəti kimin yox, nəyin istehsal olunduğuna yönəldirsən: Cotton was produced in this region for decades. ("They produced cotton" aktiv cümləsindəki obyekt — cotton — passivdə mübtədaya çevrilib, icraçı isə arxa plana keçib və çıxarıla bilər.)
Mübtəda-fel uzlaşması yeni mübtədaya görə
Mübtəda-fel uzlaşması passivdə yeni mübtədaya görə qurulur — köhnə mübtədanın (icraçının) sayı deyil, yeni mübtədanın sayı fel formasını müəyyən edir.
- Bazarda pambığın keyfiyyətini müzakirə edərkən miqdarın çox olduğunu, amma "cotton" sözünün saya gəlməyən isim olduğunu xatırlayaraq deyirsən: A lot of cotton was produced in this valley. ("Cotton" təkdə işlənən isimdir, ona görə fel də tək — was — formasındadır, miqdarın çoxluğuna baxmayaraq.)
- Qalereyaya baş çəkərkən divardakı bir neçə əsərin kim tərəfindən yaradıldığını soruşan turistə izah edirsən: These pictures have been painted by a famous local artist. ("Pictures" cəm isim olduğu üçün fel də cəm — have been — formasındadır.)
B — Zamanlara görə formalar
| Zaman | Forma | Situasiya və nümunə |
|---|---|---|
| Present Simple | is/are + III forma | Fabrikə ekskursiyaya gələn qonaqlara ümumi, davamlı fəaliyyəti izah edərkən deyirsən: Cotton is produced here. (Hazırkı, daimi fakt olduğu üçün Present Simple Passive işlənir.) |
| Past Simple | was/were + III forma | Keçən ilin hesabatını təqdim edərkən konkret bir dövrdəki istehsalı qeyd edirsən: Cotton was produced here last year. (Konkret keçmiş vaxt zərfi — last year — olduğu üçün Past Simple Passive işlənir.) |
| Present Perfect | has/have been + III forma | Menecerə məhsulun artıq hazır olduğunu, nəticənin indi əhəmiyyətli olduğunu bildirirsən: It has already been produced. (Nəticə indiki anla bağlı olduğu üçün Present Perfect Passive işlənir.) |
| Modal | can/must/will + be + III forma | Sifarişin cümə gününə qədər hazır olması zərurətini vurğulayırsan: It must be produced by Friday. (Modal fel + be + III forma birləşməsi məcburiyyəti bildirir.) |
Qaydanın davamı tətbiqdədir:
- C — Sual formaları
- D — İki obyektli fellər və mənfi zərflər
Bu mövzu üzrə 27 test sualı izahlı cavablarla tətbiqdə sizi gözləyir.